De Nederlandse familie Van Eelen heeft voor zover bekend niets uitstaande met de Brabantse en Limburgse families Elen en Eelen, met of zonder Van. Deze familie is afkomstig uit Zwolle en omgeving (provincies Overijssel en Gelderland) en ontleent zijn naam mogelijk aan het gehucht Elen of Eelen, nu een buurtschap van de gemeente Hellendoorn, gelegen bij de Elerberg, een 40 meter hoge heuvel in het verder vlakke landschap.

De Antwerpse familie Van Eelen had een adellijke tak, die al met de eerste, door de Spaanse koning verheven jonkheer Jan van Eelen in 1714 in de mannelijke uitgestorven is. Hij beschikte over ‘eene attesta­tie van Roy d’Armes Lannay 1 Sept. 1671 dat de familie de Eertwegh dite Van Eelen is voortkomende van Maeseijck en is eene oude edele familie’.[1] Deze Antwerpse familie ontleende haar naam mogelijk aan het plaatsje Eelen onder Maaseik, maar heette van oorsprong Van Eert­wegh. In zowel hun familiewapen[2] als dat van de familie Van Eertwegh komt onder andere het patriarchale kruis voor, dat ook als zelfstandig wapen in het Armorial Géné­ral van J.B. Rietstap is opgenomen op de namen Van Ele en Van Eelen. Bij het familiewapen Van Eertwegh behoorde tevens de toepasselijke wapenspreuk Ubique Cruces (‘Over­al kruisen’).

[1]  Stadsarchief Antwerpen, genealogische nota’s van L. Bisschops (Pk 3257, nr. 199B, p. 28). Bisschops noemt als bron een inventaris van de papieren in de nalatenschap van Jhr. Jan van Eelen (overleden te Brussel op 28 april 1714), beschreven door notaris A. van Riethoven te Brussel op 10 juni 1714 (zich bevindende in de minuten van notaris Ockers 1730, einde), als no. 75.

[2]  Beschreven in G. Dansaert, Nouveau Armorial Belge ancien et moderne, Bruxelles 1949, p. 208 s.v. Eelen (van). Afgebeeld in Graf- en Gedenkschriften. Antwerpen parochie­kerken II, p. 100 (zerksteen Jhr. Jan van Eelen uit 1695 in de St. Jacobskerk).